Zorunlu Karşılık Oranı Nedir?




Zorunlu Karşılık Oranı
Zorunlu Karşılık Oranı

Zorunlu Karşılık – Munzam Karşılık Nedir?

Zorunlu karşılık oranı; örneğin bir bankanın mevduatlarına karşılık olarak merkez bankası nezdinde tutmak zorunda olduğu belirli bir kıymetin kanunen saptanan oranını ifade etmektedir.

Kısa bir örnek verelim: bir bankanın mevduatları toplamı 100 TL ‘den oluşuyor, ve bu bankanın bulunduğu ülkede zorunlu karşılık oranı %10 olsun.Bu durumda bu banka sahip olduğu toplam 100 TL mevduatının yüzde 10 kadar bir kısmını zorunlu karşılık olarak bulunduğu ülkenin merkez bankasında tutmak zorundadır.Yani 10 TL kadar bir mevduatı merkez bankasında tutmak zorundadır.

Peki değerli arkadaşlar şimdi zorunlu karşılık oranının artırılması ne gibi bir etkiye yol açar onu inceleyelim.
Yukarıdaki örnekte zorunlu karşılık oranı yüzde on demiştik, bunu yüzde otuz yaparsak ne olur?
Zorunlu karşılık oranını yüzde ondan yüzde otuza çıkarırsak banka bu defa sahip olduğu 100 TL mevduatın 30 TL sini yani %30 ‘unu merkez bankasında bulundurmak zorunda kalır ve bu bankanın kullanabileceği mevduat miktarı azalmış olur.Çünkü mevduatının yüzde 30 ‘luk bir kısmını merkez bankasına bir nevi bloke etmiş oldu.

Zorunlu karşılık oranı

Merkez Bankası Zorunlu Karşılık Oranı terimini şöyle tanımlamaktadır:

Mevduat kabul eden finansal kurumların bu mevduatlara karşılık olarak merkez bankasında tutmak zorunda oldukları mevduatlarının kanunen saptanan oranını ifade etmektedir. Merkez bankaları bu oranı bir para politikası aracı olarak kullanabilmektedir. Eğer bankalar atıl rezervlere sahip değilse, zorunlu karşılık oranı artırıldığında bankalar verdikleri kredileri geri çağırırlar ve bu durum para arzının azalmasına neden olur. Zorunlu karşılık oranı düşürüldüğünde ise zorunlu karşılıkların bir kısmı kullanılabilir rezerv şekline dönüşür, bu da bankaların kredi tabanını artırır. Bankaların kredi tabanın genişlemesi de para arzının artmasına neden olur.

Zorunlu karşılıklar bir para politikası aracıdır. Merkez Bankası, 2010 yılının son çeyreğinden itibaren uygulamaya başladığı yeni strateji çerçevesinde, söz konusu dönemde enflasyon görünümünün olumlu seyretmesinin de sağladığı imkân dâhilinde, makro finansal risklerin azaltılabilmesine yönelik politikalar geliştirmiştir. Bu doğrultuda, temel politika aracı olan bir hafta vadeli repo ihalelerine ek olarak zorunlu karşılıklar aktif bir şekilde kullanıma sokulmuştur.

Zorunlu karşılığa tabi yükümlülükler iki haftada bir cuma günü itibarıyla hesaplanır ve Bankaların ve finansman şirketlerinin, tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak, Merkez Bankasına, Hazineye, yurt içi bankalara ve uluslararası anlaşmayla kurulmuş olan bankaların Türkiye’deki merkez ve şubelerine olan yükümlülükleri hariç olmak üzere, aşağıda belirtilen yurt içi bilanço kalemlerinden oluşur:

a) Mevduat/katılım fonu.
b) Repo işlemlerinden sağlanan fonlar.
c) Kullanılan krediler (Hazine garantisiyle sağlananlar hariç).
ç) İhraç edilen menkul kıymetler (net).
d) Sermaye benzeri borçlar (özkaynak hesaplamasında dikkate alınanlar hariç).
e) Yurt dışı şubeler nezdinde izlenen krediler.
f) Yurt dışı şubeler nezdinde izlenen yurt içi yerleşiklerin mevduatı/katılım fonu.
g) Yurt dışı merkez ve şubelere net yükümlülüklerin (e) ve (f) bentlerindeki tutarları aşan kısmı.
ğ) Kredi kartı ödemelerinden borçlar.

Zorunlu karşılıklar para politikasını uygulama aracı olarak kullanılabilir. Eğer bankalar atıl rezervlere sahip değilse, zorunlu karşılık oranı artırıldığında bankalar verdikleri kredileri geri çağırırlar ve bu durum para arzının azalmasına neden olur. Zorunlu karşılık oranı düşürüldüğünde ise zorunlu karşılıkların bir kısmı kullanılabilir rezerv şekline dönüşür, bu da bankaların kredi tabanını artırır. Bankaların kredi tabanın genişlemesi de para arzının artmasına neden olur.
Zorunlu karşılık oranının arttırılması daralmacı para politikasına, oranın azaltılması ise genişlemeci para politikasına işaret eder.

Para-Banka-Borsa hakkında 346 makale

parabankaborsa.com internet sitesi insanları ekonomi, finans, borsa, bankacılık işlemleri, kredi, kredi kartları ve bunlara benzer konularda bilgiendirmek için kurulmuş bir internet sitesidir.
Sitemizde yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.

1 yorum

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.